రైట్ టు బి ఫర్గాటెన్ రాబోయే దశాబ్దంలో వాక్ స్వాతంత్య్రానికి అతిపెద్ద ముప్పు.' -- జెఫ్రీ రోసెన్

పరిచయం...
మరచిపోయే హక్కు అనేది వ్యక్తులు తమ ప్రైవేట్ సమాచారాన్ని ఇంటర్నెట్, వెబ్‌సైట్‌లు లేదా ఏదైనా ఇతర పబ్లిక్ ప్లాట్‌ఫారమ్‌ల నుండి ప్రత్యేక పరిస్థితులలో తీసివేయడానికి హక్కును ఇస్తుంది. మరచిపోయే హక్కును చెరిపే హక్కు అని కూడా అంటారు. రైట్ టు బి ఫర్గాటెన్‌ను మొదటిసారిగా యూరోపియన్ యూనియన్ మే 2014న ప్రవేశపెట్టింది . భారతదేశంలో, ప్రస్తుతం రైట్ టు బి ఫర్‌గాటెన్‌ని ప్రత్యేకంగా అందించే చట్టం ఏదీ లేదు.

అయితే, డిసెంబర్ 11, 2019న, ఎలక్ట్రానిక్స్ మరియు ఇన్ఫర్మేషన్ టెక్నాలజీ మంత్రిత్వ శాఖ రవిశంకర్ ప్రసాద్, వ్యక్తిగత డేటా రక్షణ బిల్లును లోక్‌సభ లో  ప్రవేశపెట్టారు. ఈ బిల్లు ఇంకా పార్లమెంటులో ఆమోదం పొందలేదు. వ్యక్తిగత డేటా రక్షణ బిల్లు యొక్క ప్రధాన లక్ష్యం "ఒక వ్యక్తి యొక్క వ్యక్తిగత డేటాకు సంబంధించిన గోప్యతను రక్షించడం. వ్యక్తిగత డేటా రక్షణ బిల్లు కింద, చాప్టర్ 5 డేటా ప్రిన్సిపాల్ హక్కు గురించి పేర్కొనబడింది.

ఈ అధ్యాయంలో, క్లాజ్ 20 మర్చిపోయే హక్కు గురించి ప్రస్తావించింది. క్లాజ్ 20 (ఎల్) ఇలా పేర్కొంది:
డేటా ప్రిన్సిపాల్ (డేటాకు సంబంధించిన వ్యక్తి) తన వ్యక్తిగత డేటాను డేటా విశ్వసనీయత ద్వారా బహిర్గతం చేయడాన్ని నిరోధించే లేదా బహిర్గతమైన  డేటా కొనసాగించుట నిరోధించే హక్కును కలిగి ఉంటాడు.
అందువల్ల, రైట్ టు బి ఫర్గాటెన్ కింద, వినియోగదారులు ఒక వ్యక్తి యొక్క వ్యక్తిగత సమాచారాన్ని డీలింక్ చేయవచ్చు, తొలగించవచ్చు లేదా సరి చేయవచ్చు.

సాధారణ డేటా రక్షణ నియంత్రణ (GDPR)
జనరల్ డేటా ప్రొటెక్షన్ రెగ్యులేషన్ 25 మే, 2018న యూరోపియన్ యూనియన్ ద్వారా అమలు చేయబడింది. ఆర్గనైజర్లను అడగడం ద్వారా వారి వ్యక్తిగత సమాచారాన్ని తొలగించే/చెరిపేసే హక్కును జనరల్ డేటా ప్రొటెక్షన్ రెగ్యులేషన్ అందిస్తుంది.

జనరల్ డేటా ప్రొటెక్షన్ రెగ్యులేషన్ సెక్షన్ 17 ఇలా పేర్కొంది:
"డేటా సబ్జెక్ట్‌కు నియంత్రిక నుండి అతనికి లేదా ఆమెకు సంబంధించిన వ్యక్తిగత డేటాను అనవసరమైన ఆలస్యం లేకుండా పొందే హక్కు ఉంటుంది మరియు అనవసరమైన ఆలస్యం లేకుండా వ్యక్తిగత డేటాను తొలగించే బాధ్యత కంట్రోలర్‌కు ఉంటుంది".
 

కానీ GDPR ద్వారా వ్యక్తులకు ఇచ్చిన హక్కు సంపూర్ణ హక్కు కాదు. అందువల్ల, నిర్వాహకులు ఎల్లప్పుడూ దీన్ని చేయడానికి అర్హులు కాదు.

రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 21కి సంబంధించి...  మరచిపోయే హక్కు
ఆర్టికల్ 21 భారత రాజ్యాంగంలో ప్రాథమిక హక్కు మరియు అత్యంత విలువైన హక్కు. చట్టం ద్వారా ఏర్పరచబడిన విధానం ప్రకారం ఏ వ్యక్తి తన జీవితాన్ని లేదా వ్యక్తిగత స్వేచ్ఛను కోల్పోకూడదని ఇది పేర్కొంది.

 జస్టిస్ కె.ఎస్. పుట్టస్వామి (రిటైర్డ్) మరియు Anr. vs యూనియన్ ఆఫ్ ఇండియా, తీర్పులో  సుప్రీంకోర్టు గోప్యతా హక్కు ప్రాథమిక హక్కు అని మరియు రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 21 కింద పొందుపరిచిన జీవించే హక్కులో చేర్చబడుతుందని పేర్కొంది. సుప్రీంకోర్టు తీర్పు లో 

"ఒక వ్యక్తి తన వ్యక్తిగత డేటాపై నియంత్రణను సాధించడం మరియు అతని/ఆమె స్వంత జీవితాన్ని నియంత్రించగలిగే హక్కు ఇంటర్నెట్‌లో అతని ఉనికిని నియంత్రించే హక్కును కూడా కలిగి ఉంటుంది." అని స్పష్టం చేసింది.

మరచిపోయే హక్కుతో అనుబంధించబడిన సవాళ్లు.... 
జర్నలిజానికి ప్రమాదం:
మరచిపోయే హక్కును అమలు చేస్తే, వార్తలను మరియు సమాచారాన్ని ప్రజలకు అందించడంలో జర్నలిస్టులు ఇబ్బంది పడవచ్చు. ఇది పత్రికా మరియు మీడియా పరిశ్రమలో గందరగోళ స్థితిని సృష్టిస్తుంది, ఎందుకంటే వారు న్యాయనిర్ణేత అధికారి నిర్ణయాల కోసం వేచి ఉండాలి. మీడియా ద్వారా సమాచారం మరియు ఆలోచనలను అందించడంలో జర్నలిస్టులకు ఆటంకాలు ఏర్పడతాయి.
 
భావ ప్రకటనా స్వేచ్ఛకు భంగం:
భావ ప్రకటనా స్వేచ్ఛ అనేది సార్వత్రిక మానవ హక్కు. ఇంటర్నెట్ నుండి ఆన్‌లైన్ కంటెంట్‌ని తీసివేయడం వల్ల పౌరుని భావ వ్యక్తీకరణ స్వేచ్ఛపై ప్రభావం చూపవచ్చు. ప్రచురితమైన కథనాలు, పుస్తకాలు, టెలివిజన్, ఇంటర్నెట్ లేదా ఏదైనా ఇతర మాధ్యమం ద్వారా వారి అభిప్రాయాలను వ్యక్తం చేయడంలో వారు సమస్యను ఎదుర్కొంటారు, ఎందుకంటే సమాచారాన్ని తొలగించే శక్తి సమతుల్యత ఆ సమాచారం కి వ్యక్తికి అనుకూలంగా మారుతుంది, అదే  సమాచారం పబ్లిక్‌గా ప్రచారం చేయబడుతుంది . పౌరులు  ఒక నిర్దిష్ట విషయంపై తమ అభిప్రాయాలను లేదా నమ్మకాలను వ్యక్తం చేయడానికి సంకోచించే పరిస్టిస్థి వొస్తుంది.

వాక్ స్వాతంత్ర్యంపై ప్రభావం... 
" రైట్ టు బి ఫర్గాటెన్" రాబోయే దశాబ్దంలో వాక్ స్వాతంత్య్రానికి అతిపెద్ద ముప్పును సూచిస్తుంది. ఒక వ్యక్తి యొక్క గత చర్యలు ఇంటర్నెట్‌లో పోస్ట్ చేయబడితే, ఆ తప్పుడు చర్యలను చదవడానికి/వీక్షించడానికి ప్రజలకు సులభంగా యాక్సెస్ ఉంటుంది మరియు అతని గత చర్యల ఆధారంగా ఆ వ్యక్తిని అంచనా వేస్తారు. అది జరగకుండా "రైట్ టు బి ఫర్గాటెన్ " అడ్డుపడవొచ్చు.. 
భారత రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 19 (1) (ఎ) ప్రసంగం మరియు భావవ్యక్తీకరణ హక్కును అందిస్తుంది. ఈ హక్కు రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 19 (2)లో సహేతుకమైన పరిమితులకు లోబడి ఉంటుంది. రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 19 (2)లో గోప్యత హక్కును తప్పనిసరిగా చేర్చాలని కొంతమంది వాదన. 
భారతదేశంలో, ప్రస్తుతం మరచిపోయే హక్కును ప్రత్యేకంగా అందించే చట్టం ఏదీ లేదు. ఒక వైపు, ఒక వ్యక్తి యొక్క గత చర్యలు ఇంటర్నెట్‌లో పోస్ట్ చేయబడితే, ఆ తప్పుడు చర్యలను చదవడానికి/వీక్షించడానికి ప్రజలకు సులభంగా యాక్సెస్ ఉంటుంది మరియు అతని గత చర్యల ఆధారంగా ఆ వ్యక్తిని నిర్ధారించవచ్చు. ఇది వ్యక్తికి మానసిక మరియు భావోద్వేగ బాధలను కలిగిస్తుంది, ఎందుకంటే ఇది అతని ప్రస్తుత జీవితాన్ని ప్రభావితం చేస్తుంది.

కానీ మరోవైపు, పౌరుల వాక్ స్వాతంత్ర్యం మరియు భావవ్యక్తీకరణలు పరిమితం చేయబడతాయి మరియు ఇది జర్నలిజంలో గందరగోళాన్ని కలిగిస్తుంది. గోప్యత హక్కు మరియు వాక్ స్వాతంత్ర్యం మరియు భావవ్యక్తీకరణ హక్కు మధ్య అనిశ్చితిని తెస్తుంది కాబట్టి మరచిపోయే హక్కు చాలా క్లిష్టమైన సమస్య.

 

మన గోప్యత ప్రమాదంలో ఉందా?

ఈరోజు మనం చూస్తున్న అత్యంత వివాదాస్పద అంశం గోప్యత హక్కు Vs జాతీయ భద్రత. పెగాసస్ స్పైవేర్ భారతదేశంలోని దాదాపు 300 మొబైల్ ఫోన్ నంబర్‌లను పెగాసస్ లక్ష్యంగా చేసుకుంది, ఇందులో పాత్రికేయులు, రాజకీయ నాయకులు, వ్యాపారవేత్తలు, న్యాయవాద మరియు ఇతర నిపుణులకు చెందిన పరికరాలు ఉన్నాయి. పాకిస్థాన్ ప్రధానమంత్రి  ఇమ్రాన్ ఖాన్ డివైజ్‌ను కూడా గుర్తించారు అన్న ఆరోపణలు ఉన్నాయి. 

పెగాసస్  అంటే ... 

పెగాసస్ అనేది ఇజ్రాయెలీ సంస్థ NSO (Niv, Shalev మరియు Omri) గ్రూప్ 2010లో అభివృద్ధి చేసిన స్పైవేర్, ఇది మీ పరికరంలో ప్రవేశించి, డేటాను సేకరించి, వినియోగదారు అనుమతి లేకుండా మూడవ పక్షానికి ఫార్వార్డ్ చేయగల హానికరమైన సాఫ్ట్‌వేర్. ఇది ఆండ్రాయిడ్ మరియు ios రెండింటిలోనూ ఆపరేట్ చేయవచ్చు. స్పైవేర్‌కు పెగాసస్ పేరు పెట్టారు, అంటే గ్రీకు పురాణాలలో రెక్కల గుర్రం. పెగాసస్ స్పైవేర్ టెక్స్ట్, మెసేజ్‌లను చదవగలదు, లక్ష్యం చేసుకున్న వినియోగదారుకు తెలియకుండానే పరికరం మైక్రోఫోన్ మరియు కెమెరాను యాక్సెస్ చేయగలదు.

పెగాసస్  చరిత్ర.. 

2016లో జమాల్ ఖషోగ్గి (సౌదీ అరేబియా జర్నలిస్ట్) ఐఫోన్‌లోకి పెగాసస్ ప్రవేశించడానికి ప్రయత్నిస్తున్నప్పుడు కెనడియన్ ఆధారిత సైబర్ సెక్యూరిటీ ఆర్గనైజేషన్ సిటిజెన్ ల్యాబ్‌లోని పరిశోధకులు దీనిని మొదటిసారిగా కనుగొన్నారు. ఆపిల్ ఈ స్పైవేర్ గురించి తెలుసుకుంది మరియు  పెగాసస్ ని  మొదట కనిపెట్టిందీ .

2016లో, స్పైవేర్ స్పియర్ ఫిషింగ్ అనే సాంకేతికతను ఉపయోగించింది, హ్యాకర్లు స్మార్ట్‌ఫోన్‌కు హాని కలిగించడానికి ఇమెయిల్ పంపారు.

సెప్టెంబర్ 2018లో, "ది సిటిజెన్ ల్యాబ్" 40 దేశాల నుండి 60 మంది కస్టమర్‌లను గుర్తించిన డేటాను ప్రచురించింది.2019లో, వాట్సాప్‌లో స్పైవేర్ కాల్ అనే పద్దతి వచ్చింది.  హ్యాక్  కాబడే బాధితుడు వినియోగదారు కాల్‌కు సమాధానం ఇస్తే, వైరస్ పరికరంలోకి ప్రవేశిస్తుంది.

2021లో, ZERO CLICK ATTACK అనే కొత్త సాంకేతికత అభివృద్ధి చేయబడింది, కాల్‌కు సమాధానం ఇవ్వకపోయినా కోడ్ ఫోన్‌లోకి ప్రవేశిస్తుంది, దీని వలన హ్యాకర్‌ను కనుగొనడం కష్టమైంది.

మనీలాండరింగ్, ఉగ్రవాదులు మరియు నేర కార్యకలాపాలకు వ్యతిరేకంగా ప్రభుత్వ అధికారులు ఉపయోగించే సాఫ్ట్‌వేర్‌ను మాత్రమే తాము నిర్వహిస్తున్నామని NSO గ్రూప్ పేర్కొంది. పెగాసస్ చాలా ఖర్చుతో కూడుకున్నది; 50 స్మార్ట్‌ఫోన్‌లకు సుమారు $7-8 మిలియన్లు ఖర్చవుతుంది, దీనితో  ఇది ప్రైవేట్ వ్యక్తులకు  ఉపయోగించడం కష్టంగా మారుతుంది అన్నది కంపెనీ వాదన.

ప్రస్తుత  వివాదం .... 

జూలై 2021లో, "ఫర్బిడెన్ స్టోరీస్",  అనబడే పారిస్ కేంద్రంగా పని చేస్తున్న  లాభాపేక్షలేని జర్నలిజం సంస్థ మరియు "ఆమ్నెస్టీ ఇంటర్నేషనల్"," ది గార్డియన్‌"తో సహా 16 మీడియా సంస్థతో కలిసి  వెల్లడించిన  సమాచారాo  ప్రకారం 2016 నుండి దాదాపు 50,000 ఫోన్ నంబర్లు లీక్ అయ్యాయి. 37 మొబైల్‌ల నమూనాను పరీక్షలు  నిర్వహించగా, దాదాపు 10 భారతీయ ఫోన్‌లు పెగాసస్ స్పైవేర్ సంకేతాలను చూపుతున్నట్లు గుర్తించబడ్డాయి.

మన  చట్టాలు ఏమి చెబుతున్నాయి?...... 

జస్టిస్ కె.ఎస్. పుట్టస్వామి (రిటైర్డ్) మరియు Anr. vs యూనియన్ ఆఫ్ ఇండియా అండ్ ఇతరులు , 2017  ఒక చారిత్రిక  తీర్పు, దీనిలో సుప్రీంకోర్టు "గోప్యత హక్కును ఆర్టికల్ 14, 19 మరియు 21 ప్రకారం రక్షించబడింది అని పేర్కొంటూ,గోప్యతా హక్కు భారత రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 21 కింద పొందుపరచబడింది అని దాని పరిరక్షణకై డేటా రక్షణపై చట్టాన్ని తీసుకురావాలని సుప్రీంకోర్టు ప్రభుత్వాన్ని ఆదేశించింది. 9 మంది  న్యాయమూర్తుల  ధర్మాసనం ఇలా పేర్కొంది:

"గోప్యత హక్కు ఆర్టికల్ 21 ప్రకారం జీవించే హక్కు మరియు వ్యక్తిగత స్వేచ్ఛ యొక్క అంతర్గత భాగంగా మరియు రాజ్యాంగంలోని పార్ట్ III ద్వారా హామీ ఇవ్వబడిన స్వేచ్ఛలలో భాగంగా రక్షించబడింది.

ఇన్ఫర్మేషన్ టెక్నాలజీ చట్టం 2000లోని సెక్షన్ 69 ప్రభుత్వం నిఘా నిర్వహించడానికి అధికారం ఇస్తుంది, ఎలాంటి న్యాయపరమైన తనిఖీ లేకుండా సమాచారాన్ని పర్యవేక్షించడానికి ప్రభుత్వానికి అనుమతినిస్తుంది. కానీ ఈ నిబంధన ప్రభుత్వం స్పైవేర్‌ను ఇన్‌స్టాల్ చేయడానికి అనుమతించదు. IT చట్టం 2000లోని సెక్షన్ 66 సెక్షన్ 43తో చదవబడుతుంది, పరికరాల హ్యాకింగ్‌ను నేరంగా పరిగణిస్తుంది.

ఇండియన్ టెలిగ్రాఫ్ చట్టం 1885 రాష్ట్ర భద్రతకు సంబంధించిన విషయాలలో ఫోన్‌లను ట్రాక్ చేయడానికి మరియు టెలిగ్రాఫ్ కింద జరిమానాలు మరియు నేరాలకు సంబంధించిన పార్ట్ 4 ఒప్పందాలను అనుమతిస్తుంది."

 IT చట్టం 2000లోని సెక్షన్ 72, గోప్యత మరియు గోప్యతను ఉల్లంఘించినందుకు జరిమానా విధిస్తుంది. సమ్మతి లేకుండా ఎలక్ట్రానిక్ రికార్డు, కరస్పాండెన్స్ సమాచారం లేదా పత్రాన్ని బహిర్గతం చేసిన వ్యక్తికి 2 సంవత్సరాల జైలు శిక్ష లేదా గరిష్టంగా 1 లక్ష జరిమానా లేదా రెండూ విధించబడతాయి.

పెగాసస్‌పై సుప్రీంకోర్టు విచారణ.... 
అనధికార నిఘా ఆరోపణలపై విచారణకు అక్టోబర్ 27న సుప్రీంకోర్టు స్వతంత్ర కమిటీని నియమించింది. ఈ  సందర్భం లో 

"'జాతీయ భద్రత' పెంచిన ప్రతిసారీ ప్రభుత్వం ఉచిత పాస్ పొందదు." అని ఉన్నత న్యాస్థానం వ్యాఖ్యానించింది. 

12 మంది పిటిషనర్లు  ఫైల్ చేసిన ఒక వాజ్యం లో   ఈ తీర్పు వెలువడింది. స్పైవేర్ అనేది ఆర్టికల్ 21 ప్రకారం ప్రాథమిక హక్కు అయిన గోప్యతా హక్కును ఉల్లంఘించడమేనని పిటిషన్‌లో పేర్కొంది.

3 మంది సభ్యుల సాంకేతిక కమిటీని సుప్రీంకోర్టు నియమించింది. సభ్యులు డాక్టర్ నవీన్ కుమార్ చౌదరి, డాక్టర్ ప్రభాహరన్ పి మరియు డాక్టర్ అశ్విన్ అనిల్ గుమాస్తే ఉన్నారు. కమిటీని జస్టిస్ ఆర్‌వి రవీంద్రన్ పర్యవేక్షిస్తారు మరియు అతనికి డాక్టర్ సందీప్ ఒబెరాయ్ మరియు అలోక్ జోషి సహాయం చేస్తారు.

వ్యక్తిగత డేటాను నియంత్రించడానికి భారతదేశానికి తగిన చట్టం అవసరం, తద్వారా వ్యక్తుల గోప్యత జాతీయ భద్రతకు విఘాతం కలుగకుండ నియంత్రించావొచ్చు . ప్రభుత్వం 11 డిసెంబర్ 2019న వ్యక్తిగత డేటా రక్షణ బిల్లు 2019ని ప్రతిపాదించింది. ప్రస్తుతం ఈ బిల్లును జాయింట్ పార్లమెంటరీ కమిటీ పరిశీలిస్తోంది. బిల్లు వ్యక్తిగత డేటాను నియంత్రిస్తుంది మరియు వ్యక్తి యొక్క వ్యక్తిగత డేటాకు రక్షణను అందిస్తుంది మరియు ఇది నిర్దిష్ట మరియు నైతిక ప్రయోజనం కోసం మాత్రమే ప్రాసెస్ చేయబడుతుంది.

 

munchela tinitivira murugaa....

హిందువాదులు తరచుగా చెప్పే మాట తమ మతం పురాతనమైనది,మరియు ఎన్నో సంప్రదాయాలకు అలవాలమైనది అని. కానీ ప్రపంచం లో వేరే ఏ మతం లోను చూడని flexibility , adadoptability కేవలం హిందూ మతం లోనే కనిపిస్తుంది. సాధారణంగా ప్రతి హిందూ దేవుడు ఎదో ఒక ఆహార పదార్ధం తో సంబంధం కల్గి ఉండి అది వారికి ఇష్టమైన నైవేద్యం గ సవీకరిస్తారు అని భక్తుల నమ్మకం. ఉదాహరణకి తిరుపతి లడ్డు,అయ్యప్ప రావణ పాయసం,అన్నవారు గోధుమ ప్రసాదం లాంటివి. ఇప్పుడు ఈకోవాలో సుబ్రమణ్య స్వామి కి ఇష్టమైన నైవేద్యం గా మంచ్ చేరింది. ఔను నెస్లే వారి మంచ్ . వివరాల్లోకి వెళితేయ్ కేరళ లోని చిమ్మేత్ శ్రీ బలముర్గం స్వామి దేవాలయం లో నివేదించేది మంచ్ చాక్లేట్లు మాత్రమే .ఇది ఎప్పుడు ఎలా ప్రారంభమైందో తెలియదు కానీ ఆలయం లో గుట్టలు గుట్టలు మంచ్ చాక్లేట్లు దర్శనం ఇస్తుంటాయి.

ఆలయ వర్గాల కధనం ప్రకారం సమీపం లో ఉండే ఒక ముస్లిం బాలుడు అస్వస్ధ కి గురి కాగా అతని తల్లితండ్రులు ఆ బాలుడి తో పూజ చెంయిచి దేవునికి ఏదైనా నివేదించామని చెప్పగా ఆటను తానూ తింటున్న మంచ్ చాలట ఇచ్చాడనీ, అతని జబ్బు నయం అవ్వటం తో అందరు అదే నివేదిస్తున్నారని తెలిసింది. సుమారు 300 సంవత్సరాల క్రితం నిర్మించిన ఆలయం కేవలం 6 సంవత్సరాల క్రితం జరిగిన సంఘటన తో దెస వ్యాప్త ప్రాచుర్యం పొందటం గమనార్హం

happy new year

"హిందూ మత వైఫల్యాలె బౌద్ధానికి పునాదులు" 1

"హిందూ మత వైఫల్యాలె బౌద్ధానికి పునాదులు"

హిందు మతంలొని వైఫల్యాలు కారణంగానె  బౌద్ధమతం ఆవిర్భవించినది.  బౌద్ధమతాని మొదట  వర్తకులు, మధ్య తరగతి ప్రజలు ఆదరించారు. ప్రజలలొ అదరణ పొదటం చూసిన పాలకులు క్రమేపి బౌద్ధం వైపు మళ్ళారు.  ఆంధ్ర ప్రదెశ్  లొ 150 బౌద్ద్ధ ఆరమలు విలశిల్లినవి. విష్ణు పురాణం లొ బుద్ధుని దశ అవతారం లొ భాగంగ  మార్చటం, ఆదిశంకరాచార్యులు బుద్ధుని కీర్తించటం తొ బౌద్ధం వైదెకం లొ భాగం గ మారింది. ఆంధ్ర దెశంలొ అశొకుని కి ముందె బౌద్ధం క్రీ. పూ. 3 వ శతబ్దం లొ అమరవతి లొ ప్రవేశించింది. 

విగ్రహార్ధన నిరసించిన బౌద్ధంలొ నేడు 720 మంది దేవతలు కొనసాగుతున్నరు. వీరిని ఆరాదించటానికి తంత్రయాన, వజ్రయాన ప్రవెస పెట్టారు. మహాయననికి పునాది వేసింది అమరావతి. ఆచార్య నాగర్జునుడు బౌద్ధని స్వీకరించిన తరువాత చేసిన మార్పుల లొ ముఖ్యమైనది మహాయనం.బుద్ధుని రచనలు పాలి బాష నుంచి సంస్క్రుత బాష లోకి అనువదించిన ఘనత ఆచార్య నాగర్జునుడిదే. బౌద్ధం లొ వామా చారం ప్రవెసించిన తరువత విపర్రెత పరిణామాలు తల ఎత్తయి. ప్రజలు బౌద్ధా అరామలను లంజలు దిబ్బలుగ వ్యవహరించటం మొదలు పెట్టారు. బౌద్ధాని నిలపెత్తుకొవటానికి చేసిన ప్రయత్నాలు భరత దేశం లొ వికటించయి. 

మహిళ గడప దాటని కాలం. పాక్షికంగా సహగమనం పాటిస్తున్న రోజులు. అలాంటి సందర్భంలో ఒక మహిళ ధిక్కారస్వరం మహిళా లోకానికి మేలుకొలుపు వంటిదే. ఆమె పురుషాధిక్య సమాజం మీద ఎగసిపడిన తిరుగుబాటు కేతనం. ఆమె ‘నాయకురాలు నాగమ్మ’,  పల్నాటి వీరవనిత నాగమ్మ. పల్నాడు మోమున విరిసిన పొద్దుతిరుగుడు పువ్వు. ఒక్క పలనాటి చరిత్రలోనే కాకుండా, దేశ చరిత్రలోనే విశిష్టమైన మహిళా మణి.

 నాగమ్మ చరిత్రలో కనిపించే తొలి దేశీయ మహిళా మంత్రి. 12వ శతాబ్దంలో పల్నాడు రాజ్యానికి మహామంత్రి ఆమె. సుపరిపాలన అందించినట్టు ఖ్యాతి గన్న వనిత. ప్రజానేత. ఆమెతోనే మహిళల రాజకీయ ప్రస్థానం ప్రారంభమైనట్టు చరిత్ర చెబుతోంది. ఆమెను కొన్ని సృజనాత్మక రచనలలో ప్రతినాయకురాలుగా కవులూ నాటకకర్తలూ చిత్రించి ఉండవచ్చు. కానీ చరిత్రలో ఆమె ఆధిక్యానికి గొప్ప నిరద్శనం ఆమెకు మాత్రమే పరిమితమైన ‘నాయకురాలు’ బిరుదు. రాణీ రుద్రమ్మ, ఝాన్సీలక్ష్మీ బాయిల కంటె ముందే పాలన చేపట్టింది. ప్రజారంజకమైన పాలనతో చరిత్రకారుల ప్రశంసలు అందుకున్న దక్షురాలు నాగమ్మ. అత్యంత ఆదర్శనీయమైన విదేశ సంబంధాలకు ఉన్నతమైన మార్గాలను అన్వేషించిన మైత్రీ పరిమళం ఆమె. తమ మధ్య ఉన్న విభేదాలను విస్మరించి పల్నాటి యుద్ధంలో ఆమెకు పొరుగు రాజ్యాల వారు సాయం అందించడం విశేషం. ఇది ఆమె రాజకీయ చతురతకు నిదర్శనం. ఆమె ఖడ్గధారి అయిన యోద్ధ.  ఒక అపురూప విదుషీమణి. ఆ రోజుల్లోనే సంస్కృతం, కన్నడ, తమిళ, మలయాళ భాషలను అభ్యసించింది. సంగీతం కూడా నేర్చుకుంది.
 బ్రహ్మనాయుడికి దీటుగా నిలబడి తన శక్తి సామర్థ్యాలను నిరూపించుకున్న యుక్తురాలైన రాజకీయవేత్త నాగమ్మ. బ్రహ్మనాయుడి వ్యూహాలను ఛేదిస్తూ తన ప్రభువు నలగామరాజునూ, రాజ్యాన్నీ కాపాడింది ఆమె. రాజ్యం ముక్కలు కాకుండా అడ్డుకుంది. పల్నాటి చరిత్ర తొలి వీరగాథ. అందులో కీలక పాత్ర నాగమ్మదే. పల్నాడులో ఒకవైపు నాగమ్మ, మరోవైపు బ్రహ్మనాయుడు నాయకులుగా ఉండి జరిపించిన యుద్ధం పల్నాటియుద్ధం. గుంటూరు జిల్లాలోని రణస్థలి కారంపూడి.

 ఈ ఘట్టాన్ని ఇప్పటికీ ఈ ప్రాంత ప్రజలు విస్మరించలేదు. తెలుగు ప్రాంతంలో అనేక యుద్ధాలు జరిగాయి. కానీ అందులో పల్నాటి యుద్ధంలో వలె ఇప్పటికీ స్మరించుకుంటున్న యుద్ధాలు కనిపించవు. కార్తీక అమావాస్య రోజున ప్రారంభమైనయుద్ధం ఐదు రోజులు జరిగింది. ఆ యుద్ధంలో మరణించిన బ్రహ్మనాయుడి వర్గం వారి ఆయుధాలను కారంపూడిలో ఇప్పటికీ ఏటా పూజిస్తారు. ఈ ఉత్సవం పేరు ‘కొణతముల’. అక్కడ నుంచి సరిగ్గా ఐదు తెలుగు తిథుల తరువాత వచ్చే మార్గశిర ఏకాదశి నుంచి బహుళ పాడ్యమి వరకు నాగమ్మ, ఆమె పక్షాన పోరాడిన వారి స్మృత్యర్థం గురజాలలో ఉత్సవాలు జరుగుతాయి. పౌర్ణమికి జరిగే సిడిమాను ఊరేగింపు ఇందులో ముఖ్యమైనది. కారెంపూడిలో వీర విద్యావంతులు పల్నాటి వీర చరిత్రను గానం చేస్తారు. గురజాలలో పిచ్చిగుంటల వారు ఆ కథలు చెబుతారు. అక్కడా ఇక్కడా ఐదురోజులు ఈ కథాగానం జరుగుతుంది. కానీ ఇటీవల పిచ్చిగుంటల వారి కథాగానం నిలిచిపోయింది.

National level eligibility test

 ఎంతకీ మింగుడుపడని 'నీట్'ను అడ్డుకోవడానికి ప్రభుత్వం ఓ బ్రహ్మాస్త్రాన్ని ప్రయోగించింది. తనంతట తానుగా పక్కనపట్టేయడంతో చిలుము పట్టిన కత్తికి... ఇప్పుడు పదును పెట్టి మరీ ప్రయోగించింది. ఆ అస్త్రం పేరు... ఆర్టికల్ 371 (డి). నేషనల్ ఎలిజిబిలిటీ ఎంట్రన్స్ టెస్ట్ (నీట్) నుంచి తప్పించుకోవడానికి ఈ ఆర్టికల్‌ను తురుఫు ముక్కగా వాడారు. ఈ అధికరణ ప్రకారం... రాష్ట్రంలోని మెడికల్, డెంటల్ కళాశాలలకు సంబంధించి నీట్‌ను అమలు చేయాల్సిన అవసరం లేదంటూ సరికొత్త వాదనను తెరపైకి తెచ్చారు. 

ఇంతకూ 371 (డి) అంటే ఏమిటి? ఇది ఎలా వచ్చింది? దీనికీ, ఆంధ్రప్రదేశ్‌కూ సంబంధమేమిటి? అనే కోణంలో చూస్తే ఎన్నెన్నో ఆసక్తికర అంశాలు వెలుగుచూశాయి. పాకిస్థాన్, భారత్ మధ్య జమ్మూ కాశ్మీర్ వివాదం ఏర్పడినప్పుడు కాశ్మీర్‌కు పాక్షిక స్వయంప్రతిపత్తి కల్పిస్తూ రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 370తో ప్రత్యేక అధికరణను చేర్చారు. దీని ప్రకారం... భారత పార్లమెంటు చేసే చట్టాలు జమ్మూ కాశ్మీర్‌కు వాటంతటవిగా వర్తించవు. అక్కడి శాసనసభ కూడా ఈ చట్టాలను ఆమోదించాల్సి ఉంటుంది. ఇది కాశ్మీర్ సంగతి. ఇక, మన విషయానికి వస్తే...
1969లో తెలంగాణ ఉద్యమం ఉధృతంగా సాగిన నేపథ్యంలో తెలంగాణ ప్రాంత హక్కుల పరిరక్షణ కోసం ముల్కీ రూల్స్ అమల్లో వచ్చాయి. 

1972లో జై ఆంధ్ర ఉద్యమం తర్వాత కొందరు సుప్రీంకోర్టును ఆశ్రయించడం, కోర్టు ముల్కీ రూల్స్‌ను కొట్టివేయడం జరిగింది. ఆ తర్వాతి క్రమంలో రాష్ట్రంలోని మూడు ప్రాంతాల ప్రజల హక్కుల పరిరక్షణకు పెద్ద మనుషుల ఒప్పందం రూపొందించారు. ఈ మేరకు 1973 సెప్టెంబర్ 21న ఆరు సూత్రాల పథకం అమల్లోకి వచ్చింది. ఇలాంటి ఒప్పందాలన్నీ గతంలో అనేకం వచ్చినా వాటికి సరైన చట్టబద్ధత లేకపోవడంతో రాజ్యాంగపరంగా కొన్ని రక్షణలు కల్పించాలనే ఉద్దేశంతో... ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో విద్యా, ఉద్యోగ అవకాశాల్లో స్థానికుల హక్కుల పరిరక్షణ కోసం రాజ్యాంగం ఆర్టికల్ 371(డి)ను చేర్చారు. 

అన్ని విద్యా సంస్థలను రాష్ట్ర స్థాయి విద్యా సంస్థలుగా, స్థానిక విద్యా సంస్థలుగా ప్రభుత్వ ఉద్యోగాలను, రాష్ట్ర, జోనల్, జిల్లాలుగా వర్గీకరిస్తూ ప్రెసిడెన్షియల్ ఆర్డర్ తయారుచేశారు. ఆర్టికల్ 371 (డి)లో పేర్కొన్న అంశాలకు అనుబంధంగా ఇది రూపొందింది. ఈ ఉత్తర్వులను ఉల్లంఘించడమంటే... రాజ్యాంగాన్ని ఉల్లంఘించడమే. రాష్ట్రపతి ఉత్తర్వుల పకడ్బందీ అమలుకోసం 610 జీవో కూడా జారీ అయ్యింది. 

స్థానికులకే రిజర్వేషన్లు...
ఆర్టికల్ 371 (డి) ప్రకారం విద్యా సంస్థలు, ప్రభుత్వ ఉద్యోగాల్లో స్థానికులకు రిజర్వేషన్లు ఉంటాయి. విద్యాసంస్థల విషయానికొస్తే... 85 శాతం సీట్లు స్థానికులకు రిజర్వు చేయాలి. 15 శాతం ఓపెన్ కేటగిరీకి ఇవ్వాలి. ఆ విద్యాసంస్థ రాష్ట్రస్థాయిదైతే రాష్ట్ర విద్యార్థులకు 85 శాతం సీట్లు ఇవ్వాలి. ప్రాంతీయ స్థాయిదైతే ఆ ప్రాంతం వారికి 85 శాతం సీట్లు రిజర్వు చేసి మిగతా 15 శాతం ఓపెన్ కేటగిరీలో ఇచ్చుకోవచ్చు. ఇందుకుగాను మూడు ప్రాంతాల మధ్య సీట్ల విభజన కూడా జరిగింది. తెలంగాణకు 42 శాతం, కోస్తాంధ్రకు 36 శాతం, రాయలసీమకు 22 శాతం సీట్లను రాష్ట్ర స్థాయి విద్యాసంస్థల్లో కేటాయించాల్సి ఉంటుంది. 

నీట్ అమలులోకి వస్తే... రాష్ట్రంలోని మెడికల్ కళాశాలల్లో 85 శాతం సీట్లు స్థానికులకు కేటాయించాలన్న నిబంధనను ఉల్లంఘించినట్లే. నీట్‌ను అడ్డుకునేందుకు ప్రభుత్వం కూడా ఇదే నిబంధనను ఉపయోగించుకుంది. అయితే... 371 (డి) రాజ్యాంగం కల్పించిన సమాన హక్కులకు విరుద్ధమని, ఏ రాష్ట్రానికీ లేని విధంగా ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో స్థానికులకు రిజర్వేషన్లు కల్పించడం న్యాయ సమ్మతంకాదని పలు పిటిషన్లు దాఖలయ్యాయి. 

అయితే... సుప్రీంకోర్టు ఈ పిటిషన్లను తిరస్కరించింది. కొన్ని కేసుల్లో డివిజన్ బెంచ్ అప్పీలుకెళ్తామన్న అభ్యర్థనను కూడా అంగీకరించలేదు. సుదీర్ఘ ఉద్యమాలు, ప్రత్యేక పరిస్థితుల నేపథ్యంలో కొన్ని ప్రాంతాల హక్కుల పరిరక్షణ కోసం రూపొందిన ఈ రాజ్యాంగ నిబంధనను కొట్టివేయలేమని తేల్చిచెప్పింది. 371 (డి)కి అంత శక్తి ఉంది. 

కానీ...
ప్రభుత్వమే తూట్లు పొడిచింది..
ఆర్టికల్ 371 (డి) కింద విద్య, ఉద్యోగాల్లో రిజర్వేషన్లే కాదు... మరిన్ని ప్రత్యేక సదుపాయాలు ఆంధ్రప్రదేశ్‌కు దక్కాయి. ఈ నిబంధనలకు అనుగుణంగానే హైదరాబాద్‌లో సెంట్రల్ యూనివర్సిటీ ఏర్పడింది. ఉద్యోగుల సర్వీసు, పదోన్నతులు తదితర అంశాలను విచారించేందుకు రాజ్యాంగబద్ధంగా ఆంధ్రప్రదేశ్ అడ్మినిస్ట్రేటివ్ ట్రిబ్యునల్ ఏర్పాటయింది. దీనికి విశేషాధికారాలు కల్పించారు. ట్రిబ్యునల్ ఉత్తర్వులను ప్రభుత్వం సీరియస్‌గా పరిగణించాలని, ఈ తీర్పులను హైకోర్టులో సవాల్ చేయడానికి వీల్లేదని రాజ్యాంగం స్పష్టంగా పేర్కొంది. 

అయితే... 1989లో అడ్మినిస్ట్రేటివ్ ట్రిబ్యునల్‌నే రద్దు చేశారు. దేశవ్యాప్తంగా ఇతర రాష్ట్రాల్లో కూడా అలాంటి ట్రిబ్యునళ్ల ఏర్పాటుకు కేంద్రం ఓ చట్టం చేసింది. రాజ్యాంగబద్ధంగా ఏర్పాటైన, సర్వాధికారాలు ఉన్న రాష్ట్ర అడ్మినిస్ట్రేటివ్ ట్రిబ్యునల్‌ను రద్దు చేసింది. 1959 నవంబర్ 1 నుంచి కొత్త ట్రిబ్యునల్ ఏర్పాటు చేశారు. దీంతో ఈ ట్రిబ్యునల్‌కున్న విశేషాధికారాలు పోయాయి. ట్రిబ్యునల్ తీర్పులను ప్రభుత్వం పట్టించుకోవడం మానేసింది. ట్రిబ్యునల్ ఆదేశాలపై హైకోర్టులో కేసులు దాఖలు అవుతున్నాయి. అంటే... ట్రిబ్యునల్ పూర్వ వైభవాన్ని కోల్పోయి సాధారణ కోర్టుల స్థాయికి వచ్చింది.